• Anasayfa  • Künye  • Kurumsal  • Reklam  • Üyelik  • Arşiv  • Site Haritası  RSS 
YAZARLAR  |  GÜNCEL  |  GÖRÜNTÜLÜ  |  ÖZEL  |  SOHBETLER  |  FİNANS  |  İHALELER  |  BORSALAR  |  RESMİ GAZETE

Sütaş, Bingöl’ün kaderini değiştirecek

01 Nisan 2021 Perşembe 12:00
12
14
16
18

Sütaş, Bingöl’ün kaderini değiştirecek

   ► Sütaş Doğu Güneydoğu Anadolu Sütçülük Projesi - Bingöl Entegre Tesisleri’nin 2021 yılının bahar aylarında faaliyete geçmesi hedefleniyor

           SEZA NUR DEMİRPARMAK      
     Sütaş Doğu Güneydoğu Anadolu Sütçülük Projesi - Bingöl Entegre Tesisleri yatırımı hızla tamamlanıyor. Sütaş Doğu-Güneydoğu Anadolu Sütçülük Projesi’nin gördüğü kabul ve destek üzerine, 1 milyar 115 milyon TL yatırım bedelli Bingöl Entegre Tesisleri’nin temeli 2018 yılı Haziran ayında atılarak, inşaatına başlandı. Üretim faaliyetlerine 2021 yılında başlanması hedeflenen tesisler tam kapasiteye ulaştığında, bin 12 kişiye doğrudan istihdam sağlanacak. Sütaş Bingöl Entegre Tesisleri yatırımı; Damızlık Süt Sığırı Çiftlikleri, Düve Yetiştirme Çiftliği, Besi Çiftliği, Süt Hayvancılığı Eğitim Merkezi ve Eğitim Çiftliği, Teşhis Laboratuvarı ve Sağlık Merkezi, Genomik Seleksiyon Laboratuvarı, Embriyo Çalışmaları Laboratuvarı, Genomik Boğa Yetiştirme Merkezi, Yem Fabrikası, Bitkisel Üretim Makine ve Ekipmanları, Süt Ürünleri Fabrikası, Anaerobik Arıtma, Biyogaz ve Elektrik Üretim Tesisi, Organik ve Organomineral Gübre Tesisleri birimlerinden oluşacak. Bahar aylarında faaliyete geçmesi hedeflenen yatırımın, bölgede yaratacağı ekonomik ve sosyal etkileri incelemek üzere; Prof. Dr. Erinç Yeldan ve Bölgesel Kalkınma Uzmanı Kamil Taşçı tarafından hazırlanan ‘Sütaş Doğu Güneydoğu Anadolu Sütçülük Projesi Bingöl Entegre Tesisleri Yatırımının Sosyo-Ekonomik Etkileri: Bölgesel Dinamik Girdi-Çıktı Analizi (2018-2033)’ raporu paylaşıldı. Raporda, Cumhuriyet tarihi boyunca kalkınmada sorun yaşayan Bingöl’ün, kamu-özel kesim iş birliği olarak nitelendirilebilecek bir büyük ölçekli yatırım ile hızlı kalkınma dönemine girebileceği ve kendi kaderini değiştirebileceğini göstermesinin mümkün olacağı belirtildi.

“Süt veriminde bölge sağmalları için 25 litre/gün üretim olacak”
     Sürdürülebilirliğin Sütaş’ın öncelikli konularından birisi olduğu belirtilen raporda, Bingöl’de yapılacak Sütaş Entegre Tesisleri Yatırımı ile doğayı ve çevreyi geliştiren tarımsal üretim faaliyetleri yürütülmesinin öngörüldüğü aktarıldı. Sütaş Doğu Güneydoğu Anadolu Sütçülük Projesi Bingöl Entegre Tesisleri Yatırımının tarım, hayvancılık, sanayi ve hizmetler sektörünü içeren alt bileşenlere sahip olduğu aktarılan raporda, “Yatırım projesi kapsamında; Bingöl’de süt ürünleri fabrikası, yem fabrikası, damızlık süt sığırı çiftlikleri, düve yetiştirme çiftliği, besi çiftliği, atık bertaraf, anaerobik arıtma, biyogaz ve elektrik üretim tesisi, organik ve organomineral gübre tesisi kurulduğu ve bitkisel üretim makine ve ekipman yatırımı yapıldığı belirtildi. Yatırım kapsamında Ar-Ge, inovasyon ve eğitim faaliyetlerinin de gerçekleştirileceği ifade edilen raporda, “Bingöl’ü Türkiye’de önemli bir merkez yapacak; süt hayvancılığı eğitim merkezi, süt hayvancılığı eğitim çiftliği, teşhis laboratuvarı ve sağlık merkezi, genomik seleksiyon laboratuvarı, embriyo çalışmaları laboratuvarı, genomik boğa yetiştirme merkezinin faaliyete geçmesi yatırım projesi kapsamında yer alıyor. Tam kapasite üretime geçilmesi durumunda günlük 911 bin litre süt üretiminin 212 bin 500 litresi Sütaş çiftliklerinden, geriye kalan 698 bin 500 litresinin ise bölge üreticilerinden temin edilmesi öngörülüyor. Süt veriminde bölge sağmalları için 25 litre/gün üretim olacağı hesaplandı” açıklamaları yer aldı.
     Sütaş’ın bölge hayvan varlığına katkısı tam kapasite üretimine geçtiği dönemde 10 bin baş sağmal kendi bünyesinde, 33 bin baş sağmal bölge üreticilerinde olmak üzere toplam 43 bin baş sağmal olacağı aktarılan raporda, “Buna Sütaş’a ait 5 bin baş besi ve 7 bin 100 baş düve ile bölge üreticilerine ait 13 bin baş besi ve 26 bin 500 baş düve de dâhil edildiğinde, genel toplamda hayvan varlığına 94 bin 600 baş ilave katkı sağlanması söz konusu. Sütaş tarımsal üretim ve süt ekosisteminin gelişimiyle birlikte bölgede üniversite-sanayi iş birliğinin gelişmesi, atıl durumdaki tarımsal arazilerin ekilir ve üretim yapılır hale gelmesi, ilin Türkiye’nin diğer bölgelerine yurtiçi ihracatının artışı gerçekleşebilecek. Daha da önemlisi, Cumhuriyet tarihi boyunca kalkınmada sorun yaşayan bir ilin, kamu-özel kesim iş birliği olarak nitelendirilebilecek bir büyük ölçekli yatırım ile hızlı kalkınma dönemine girebileceğini ve kendi kaderini değiştirebileceğini göstermesi mümkün olacak” denildi.

“Yatırımın Türkiye ekonomisine ulusal etkisi yıllık 3,5 milyar TL düzeyinde olacak”
     Sütaş Bingöl yatırımının toplam tutarının 793 milyon 801 bin TL olduğu aktarılan raporda, “Bu tutarın, yüzde 47,8’ine karşılık gelen 379,2 milyon TL’si tarım, yüzde 48,1’ine karşılık gelen 381,9 milyon TL’si sanayi ve yüzde 4,1’ine karşılık gelen 32,7 milyon TL’si ise hizmetler sektörüne ait. İşgücü ödemelerinin de yüzde 58,6’sı tarım, yüzde 35,6’sı sanayi ve yüzde 5,8’i ise hizmetler sektörüne ilişkin. Üretim sektöründe, sektörler arası akımlar bakımından ise yüzde 74,7’si tarım, yüzde 9,1’i sanayi ve yüzde 16,2’si hizmetler sektörüne, sırasıyla 1,1 milyar TL, 484 milyon TL ve 195 milyon TL transfer edilecek. Sütaş Bingöl yatırım kalemleri, girdi-çıktı analizine uygun hale getirme amacıyla tarım, sanayi ve hizmetler olarak üçlü sektör sınıflandırması altında toplulaştırıldı. Yem fabrikası, süt fabrikası, gübre üretim ve elektrik üretimine ilişkin yatırımlar sanayi sektörü altında toplulaştırılırken, damızlık, besi ve yetiştirme çiftliği tarım sektörü altında birleştirildi. Eğitim merkezi ve uygulama çiftliği ile Ar-Ge faaliyetleri ve bilimsel araştırmaların yürütüleceği merkez ve laboratuvarlar hizmet sektörüne dâhil edildi. Sütaş Bingöl yatırımın tamamlanması ve tam kapasite çalışması durumunda doğrudan ve dolaylı olarak Türkiye ekonomisine ulusal etkisinin yıllık toplam 3,5 milyar TL düzeyinde olacağı tahmin ediliyor. Bu tutarın 1 milyar 483 milyon TL’sinin tarım sektöründe, 1 milyar 540 milyon TL’sinin sanayi sektöründe ve 478 milyon TL’sinin ise hizmetler sektöründe olacağı hesaplandı. Özellikle tarım sektörüne olan 1 milyar 483 milyon TL’lik etki, Türkiye bütçesinin tarım için 2018 yılında tahsis etmiş olduğu 14,8 milyar TL’lik toplam desteğin yüzde 10’una karşılık geliyor” ifadeleri kullanıldı.
     Sütaş Bingöl yatırımının toplam doğrudan ve dolaylı işgücü gelirlerine etkisinin 205 milyon TL düzeyinde olacağı aktarılan raporda, “Bu değer Bingöl işgücü ödemelerinin yüzde 9,3’üne karşılık geliyor. İstihdam artışının da bin 12’si doğrudan ve 5 bin 893’ü dolaylı olmak üzere toplam 6 bin 905 kişi olacağı hesaplandı. Ancak, yerel girdi-çıktı katsayıları ve ortalama ücretler ulusal katsayılar ile farklı olduğundan, istihdam etkisinin Bingöl için yapılan hesaplamalarda daha yüksek çıkması doğal. Ayrıca, işgücü ödemeleri kayıtlı istihdamı kapsıyor. Çiftçi gelirlerindeki artış işgücü ödemelerine değil, işletme artığına yansıyor. Bingöl Sütaş yatırımının oluşturacağı ekonomik katkının, Türkiye GSYH’sının yüzde 0,09’unu, tarımsal GSYH’sının yüzde 0,69’unu, sanayinin yüzde 0,12’sini, hizmetler sektörünün ise yüzde 0,02’sini karşılayacağı hesaplandı” denildi.

“Yatırım bölgesel kalkınma projesi olarak ifade edilebilir”
     Sütaş Bingöl Yatırımının besleme etkisi yüksek bir yatırım olduğu vurgulanan raporda, yatırımın etkisiyle Bingöl ve çevresinde yem bitkileri üretimi ve hayvancılık faaliyetleri açısından önemli bir dönüşüm sağlanacağı belirtildi. Raporda, yerel bir ekonomide sanayi sektörünün gelişimiyle birlikte beklenen dönüşüm alanları sırasıyla, üretim kapasitesinde ciddi şekilde artış, üretim teknolojisindeki değişim, yenilikçilik kapasitesinin artışı, istihdam artışı ve işgücü niteliğindeki gelişim, yerel-bölgesel ve ulusal değer zincirleri içinde konumlanma, vergi gelirlerinde artış, rekabetin gelişmesi ve iş ortamı dinamiklerindeki gelişim, hane gelirlerindeki artış, sosyal bölüşümde dengelenme ve sosyal dönüşümün hızlanması olarak aktarıldı. Bingöl’de inşaat çalışmaları devam eden büyük ölçekli bir yatırım olan Sütaş Entegre Tesisleri Yatırımının yukarıdaki sıralanan tüm maddeleri içerdiğinin görüldüğü belirtilen raporda, bu yapısı itibarıyla yatırımın bir Bölgesel Kalkınma Projesi olarak ifade edilmesi gerektiği vurgulandı.  

“Sütaş’ın 2033’da il GSYH’sına net katkısı 420 milyon USD”
     Raporda, Sütaş’ın 2033 yılı itibarıyla il GSYH’sına yıllık olarak hesaplanan doğrudan katkısının 198 milyon USD ve toplam net katkısının ise 420 milyon USD olacağı tahmin edildiği belirtildi. Raporda, “Yapılan analizler neticesinde Bingöl’ün Sütaş yatırımı olmaksızın mevcut büyüme patikasını takip ettiğinde 2033 yılı itibarıyla 2,2 milyar USD’lık bir ekonomik büyüklüğe erişmesi bekleniyor. Ancak, Sütaş yatırımı tamamlandığında ve yıllık süt alımları dâhil edildiğinde 15 yıl boyunca il ekonomisine yapılacak katkılar sonucunda Bingöl’ün 3,6 milyar USD’lık GSYH’ya erişeceği hesaplandı. Sütaş’ın dışsallıklar, doğrudan ve dolaylı etkileri dâhil Bingöl ekonomisine etkisinin 2019 yılındaki yıllık 71 milyon USD seviyesinden, 2033 yılında 1 milyar 386 milyon USD’a erişeceği tahmin ediliyor. Sütaş’ın etkisiyle bölgede oluşacak Süt Ekosistemi ve ilişkili destekleyici sektörler buna dâhil. Bu yatırım ile birlikte, tarım ve hayvancılığın yanısıra, bölgede, makine ve ekipman üretimi, ambalaj malzemeleri üretimi, inşaat, lojistik, tarımsal teknolojiler ve destek hizmetleri gibi çok değişik faaliyetlerin gerçekleşmesi bekleniyor. Bingöl ekonomisine Sütaş yatırımı nedeniyle sağlanan ilave kümülatif katkının yıldan yıla artarak 2019 yılındaki yüzde 5,4 seviyesinden 2033 itibarıyla il GSYH’sının yüzde 61,5’ine karşılık geleceği hesaplandı” denildi.

“Sütaş yatırımı ilin GSYH içindeki sektörel paylarını önemli ölçüde değiştirecek”
     “Arz yönüyle Sütaş’ın tarım sektöründeki payı 2020 yılında yüzde 46 seviyesine erişirken, bu oran 2033 yılında yüzde 16,3 olarak gerçekleşecek” denilen raporda, “Bu değişimin temelinde, Sütaş’ın yerel ekonomide tekelci piyasa oluşturmak yerine yerel kalkınmayı ve üreticiyi destekleyen bölgesel kalkınma modelini benimseme stratejisi yatıyor. Bingöl 2033 itibarıyla gerçek anlamda ekonomisi tarım ve hayvancılığa dayalı bir bölge niteliğine kavuşacaktır. Bölgesel katma değer içinde Sütaş’ın sanayi sektöründeki payı 2020 yılında yüzde 10 ve 2033 yılında ise yüzde 9,4 düzeyinde olacak. Bu değişimin temelinde, Sütaş’ın yerel ekonomide tekelci piyasa oluşturmak yerine yerel kalkınmayı ve üreticiyi destekleyen bölgesel kalkınma modelini benimseme stratejisi yatıyor. 2019 yılı itibarıyla Bingöl ekonomisinde tarımın payı yüzde 14 düzeyinde iken 2033 itibarıyla bu oranın yüzde 36,8’e erişmesi bekleniyor. Sütaş, Bingöl’de üretmeye devam ettikçe Bingöl ekonomisi, artan katma değer ile daha hızlı bir şekilde büyüyecek. Sütaş yatırımı ilin GSYH içindeki sektörel paylarını ise önemli ölçüde değiştirecek, ilin sanayi sektörü GSYH’sının yüzde 33,3’ünü 2027 itibarıyla tek başına Sütaş karşılayacaktır. 2033 itibarıyla bu oran yüzde 27,7 düzeyinde olacak” değerlendirmeleri yapıldı.

“Yatırımı ile Bingöl artık net göç veren iller arasında yer almayacak”
     Sütaş yatırımının en önemli etkisinin bireysel refah göstergesi olan fert başı GSYH üzerinde olacağı belirtilen raporda, “Sütaş yatırımı olmaksızın Bingöl’ün 2033 yılındaki fert başı GSYH’sının 7 bin 322 USD olacağı tahmin edilirken, bu yatırımdan sonra, bu değerin 10 bin 221 USD’a erişeceği hesaplandı. Bingöl ekonomisi Bingöllüler için Türkiye ortalamasının yüzde 48,3’ü kadar refah üretirken, Sütaş yatırımı sonrasında bu oran 2033 yılı sonu itibarıyla yüzde 72,7’ye erişecek. Sütaş yatırımı ile Bingöl artık net göç veren iller arasında yer almayacak. 2033 yılına kadar hem nüfusunun artması, hem de fert başı GSYH’sının normal eğilimine göre yıllık 2 bin 900 USD daha yukarıda olması, ili sosyoekonomik bakımından 2 kademe yukarı taşıyacak 6’ncı kademe iller arasından 4’üncü kademe iller arasına konumlandıracak. Kalkınma sorunu yaşayan bölgede sosyo-ekonomik bakımdan hızlı bir dönüşüm süreci yaşanmış olacaktır. Bu nedenle, Sütaş Bingöl Entegre Tesisleri yatırımı, kamu ve özel kesim işbirliğiyle yapılmış bir Bölgesel Kalkınma ve Sosyo-Ekonomik Dönüşüm Projesi olarak ele alınmalı. Sütaş yatırımı ile birlikte fert başı gelirin artışıyla uyumlu olarak hanehalkı refahının da önemli ölçüde artacağı hesaplandı. Yapılan hesaplamalar, Sütaş yatırımı ve üretim faaliyetlerinin doğrudan ve dolaylı etkileri ile Bingöl’de hanehalkı refahına katkısının 2019 yılında yüzde 3,7, 2023 yılı itibarıyla yüzde 11,3 ve 2033 yılı itibarıyla yüzde 26,2 düzeyinde olacağını gösteriyor” denildi.
     Sütaş yatırımının az gelişmiş ve gelişmiş bölgeler arasında yakınsamayı sağlayan önemli bir kalkınma müdahalesi olduğu vurgulanan raporda, “Sütaş yatırımı ile Bingöl Türkiye’de fert başı GSYH bakımından 73’üncü sıradaki konumundan 35 sıra birden yükselerek 38’inci sıraya gelecek. Sütaş yatırımı, Bingöl’ü 2033 yılında kişi başına düşen 10 bin 221 USD ile ‘Dünya Bankası Yüksek Gelirli Ülke’ statüsüne yaklaştırıyor. Temmuz 2019 eşiklerine göre, Dünya Bankası kişi başına 12 bin 375 USD gelir seviyesinin üstündeki ülkeleri, ‘yüksek gelirli’ ülkeler grubunda kabul ediyor. Sütaş yatırımı, Bingöl’ü 2033 yılında kişi başına düşen 10 bin 221 USD ile ‘Dünya Bankası Yüksek Gelirli Ülke’ statüsüne yaklaştırıyor. 2033 yılında tahmini ‘yüksek gelir’ grubu sınırının 14 bin 246 USD’a yakın bir noktaya geleceği öngörülüyor. Sütaş yatırımı olmadan 2033 yılında kişi başına 7 bin 322 USD seviyesine gelebilecek olan Bingöl, Sütaş yatırımı ile birlikte kişi başına 10 bin 221 USD gelire ulaşıyor. Bu durum Bingöl’de yaşam düzeyinin, 2033 perspektifinde olması gerekenden yüzde 40 daha yukarıda olacağı ve yüksek gelir grubu düzeyinin yüzde 72’sinin yakalanacağı anlamına geliyor” açıklamalarına yer verildi.

“Sütaş çalıştırdığı her kişiye karşılık Bingöl’de 8 kişiye daha istihdam oluşturacak”
     Sütaş Bingöl Entegre Tesisleri ile birlikte ilin dışarıdan göç alması ve böylece il nüfusunun artmasının beklendiği belirtilen raporda, yatırım sebebiyle ekonomisinde önemli bir canlanma olacak ilden dışarıya göçün yavaşlayacağı hesaplandı. Bu sayede il nüfusunun mevcut eğilime göre 277 binden 308 bine değil, 356 bine erişmesi bekleniyor. TÜİK göç projeksiyonları ile kıyaslandığında Bingöl nüfusunun 48 bin kişi daha fazla olacağı tahmin ediliyor. Sütaş yatırımıyla birlikte istihdam artışının ve nitelikli ve teknik işgücünün ilde kalmasının mümkün olacağı belirtilen raporda, “Sütaş yatırımının doğrudan ve dolaylı toplam istihdam etkisinin 8 bin 611 kişi olacağı hesaplandı. Bunlardan bin 12’si Sütaş işletmelerinde, geri kalan 7 bin 599 kişi ise Sütaş değer zincirinde dolaylı olarak istihdam edilecek. Doğrudan ve dolaylı istihdam oranı ise 1’e 8’dir. Diğer bir ifadeyle, Sütaş bünyesinde çalıştırdığı her bir kişiye karşılık Bingöl’de 8 kişiye daha istihdam imkânı oluşturmakta. İşgücü gelirlerindeki kısıtlı artışın nedeni, çiftçilerin ulusal hesaplarda tarımsal işletme olarak kabul edilmeleri, tarım sektöründe ücretsiz aile işçileri olgusu ve kayıt dışının bölgede yüzde 90’lar düzeyinde olmasıdır” denildi.


+ Benzer Haberler
» İyileşen sayısı yeni vak’aları geçti
» KÇÖ’nün uzatılması iş dünyasına can suyu oldu
» Yenilenebilir enerjiye kriz antikor oldu
» Tüketici güveni yılın en düşük seviyesinde
» MB: Politika faizi enflasyonun üzerinde oluşturulacak
» Yetiştiricilere 1,5 milyar TL’lik destek
» TBB’nin yeni başkanı Alparslan Çakar
» EPDK: Tüketicilerin faturalarına ilave bir bedel yansıtılmayacak
» Bazı ürünlerin ithalatında gümrük vergisi sıfırlandı
» İnşaat sektörünün 2021 yılı rotası


ÇOK OKUNANLAR
bu hafta | bu ay
Foto/Video Galeri
  Ticaret 23.04.2021
  Ticaret 22.04.2021
  Ticaret 21.04.2021
  Ticaret 20.04.2021
Para Piyasaları
Hava Durumu
Takvim
Üye Giriş
E-Posta :
Şifre :
Beni Hatırla
     
      Üye Olmak İstiyorum
      Şifremi Unuttum
Bu sitenin tüm hakları saklıdır Ticaret Gazetesi    rt.moc.isetezagteracit @ ofni