GENÇER ÇETİNKAYA
İzmir ve çevresinde el dokuması halı oldukça ünlüdür. Ege Bölgesi'nde ise Uşak, Denizli ve Bergama halıcılığın başkenti olarak biliniyor. Bununla birlikte dünya müzayedelerinde Türk halıları oldukça değer görmektedir. Londra'da yapılan son müzayedede 500 bin dolara Uşak halısı satıldı. Böyle değerli bir miras olan el dokuması halıcılıkta ise ithal ürünlerin ve makineli halıcılığın işin içine girmesi ile sektör zor duruma girdi. İthal halıların piyasaya girmesi ile sektörden el dokuması halılara rağbet azaldı. Bununla birlikte el dokuması yapan köy sayısı da azaldı. İthal ve makine halılarından ağzı yanan işletmeler yeni halı dokutacak kimse bulamadıkları için kepenk indirmeye başladı. Nitekim İzmir'de 110 el dokuması satan halıcıdan bugün 15 tane kaldı.
İzmir Ticaret Odası (İZTO) Halı, Kilim ve Yer Kaplamaları Grubu Komite Üyesi ve Meclis Üyesi Mehmet Ersin Okçu, zor bir sektörde yer aldıklarını, sıkıntılarla boğuşup kan kaybettiklerini söyledi. Makine halısının revaçta olduğu yerde el halısı ile rekabet etmeye çalıştıklarını ve bunun kolay olmadığını dile getiren Okçu, “Yeni nesil modern halılar görmek istiyor. Bu halılar onlara klasik geliyor. Ama makine halısının içinde kullanılan bazı maddelerin kanser yaptığı anlaşılmıştır. En kötü el dokuma halı en iyi makine halısından üstündür. İthalat ile gelen halılar içerideki tüm imalatı durdurdu. Çin'de dokumacılık 5 dolarken bizde 100 dolar. Bununla baş etmek kolay değil” dedi.
“SEKTÖRÜ CANLI TUTMAK İÇİN HALI ALIYORUZ”
Manisa'nın Yunt Dağı'nda eskiden 5 firmanın el halısı dokuduğunun altını çizen Okçu, şimdi o bölgede kimsenin el halısı dokuma işlemediğini ifade etti. Okçu, hiç gitmeyecek el dokuması halıları aldığını, el dokuması halıcılığı yaşatmaya çalıştığını belirtti. Anadolu halısına talebin çok olduğunu ama halının olmadığını aktaran Okçu, eskiden halıcılıkta ön plana çıkmış şehirlerde halı pazarları olduğunu ama şimdi bu pazarların kalktığını kaydetti. Okçu, bu pazarlara eskiden 100 halıcının katıldığını şimdi ise halı dokuyan kimsenin kalmadığını anlattı.
İzmirli firmaların ithal halıya el atması ile sektörün belini doğrultamadığını vurgulayan Okçu, firmaların ithal ürün aldığını, bundan dolayı el dokuması yapılan kesime iş gitmemeye başlandığını aktardı. Okçu, el dokuması yapan kişilerin işsizlikten dolayı fabrikada çalışmaya başladığını ve el dokuması bilen kesimin gittikçe azaldığına dikkat çekti. Bu saatten sonra kimseye el dokuması yaptıramayacaklarını anlatan Okçu, ama gene ekonomiye katkı yaptıklarını, bitmiş bir halının tamirini yapıp sattıklarını dile getirdi.
“1 MİLYAR $ TİCARET VAR”
Geçen seneyi el dokuması halıcıların zarar ederek kapattığını ifade eden Okçu, sektörün lokomotifinin Amerika olduğunu, oradan sipariş alınmadığı taktirde zor durumda kalacaklarını vurguladı. Amerika'daki krizin kendilerini de vurduğunu aktaran Okçu, el halısında ihraç yapan birkaç bölgenin olduğunu ve ihracatın 1 milyar dolara yaklaştığını kaydetti.
Alsancak'ta halı müzesinin İzmir'in genetiğine aykırı olduğunu aktaran Okçu, “İzmir'de el halıcılığı muhakkak çarşı içinde, Kızlarağası Hanı'nın dışında ve profesyonel kişilerden oluşan bir ekiple yapılması gerekir. Üstelik sadece el halısı değil bunun yanında testici, bakırcı hatta Ege yöresine ait giysilerin olduğu iş hanına ihtiyaç vardır. Gelen turistin gezebileceği yerler açısından böyle yerlerin çoğaltılması çok önemli” diye konuştu.
“YENİ NESİL BU İŞİ YAPMAK İSTEMİYOR”
'Benim oğlum bu işi yapmak istemiyor' diyen Okçu, kendisinin çektiği eziyeti oğlunun çekmek istemediğini belirtti. Okçu, “Benim ömrüm yollarda geçiyor. Ama yeni nesil bu sıkıntıları çekmek istemiyor. Kısacası müesseseyi devam ettirecek kimse yok. Makine halısı gibi el dokuması halı katalogdan bakarak satılamaz. Çünkü el dokumasında bir kültür vardır ve bu kültürü iyi bilmek gerekir. Bir malı bulmak için büyük mücadele veriyoruz. Malı bulduktan sonra yıkatıp tamirciye veriyoruz ve işliyoruz. Burada çok büyük bir emek var. Asıl iş bundan sonra başlıyor, el dokuması halıyı hemen satamıyoruz. Borazanın son düdüğüyüz yani. İnsanlar bu güzelliği 50 yaşından sonra anlıyor. Gençler anlamaz. Ama bu işe gönül vermiş tüketiciler de var” dedi.
“TURİZM ACENTELERİ TURİSTİ YÖNLENDİRİYOR”
El halısına en büyük acıyı yaşatan kesimin turizm acenteleri olduğuna dikkat çeken Okçu, acentelerin firma sahiplerinden turistler için yüzde 40 komisyon aldığını üstelik bunun da vergisini devlete vermediklerini söyledi. Acenteler arasında illegal bir para döndüğünü belirten Okçu, acente sahiplerinin komisyon verilmediği taktirde turisti getirmemek ile tehdit ettiklerini vurguladı. Okçu, kruvaziyer gemilerinde kulaklarına hoş olmayan konuşmaların geldiğini aktararak şöyle devam etti: “Kruvaziyer gemilerinde turistin alışveriş yapması gereken firmanın ismi veriliyor ve buranın devlet güvencesinde olduğu söyleniyor. Bu kadar cüret olur mu? Turisti komisyon aldıkları firmaya götürüyorlar.”
RSS
Paylaş